Projecten

Afname van overschilderingen in Assendelft

In 2015 zijn de kruiswegstaties in de St. Odulphuskerk in Assendelft gerestaureerd. Deze veertien staties zijn in 1887 geschilderd door Jan Bleys (1868-1952), zoon van de architect Adrianus Cyriacus Bleys (1842-1912) die in 1887 verantwoordelijk was voor de nieuwe bouw van de kerk. De in olieverf geschilderde staties zijn kenmerkend voor deze kunstperiode waarin men veel experimenteerde met nieuwe materialen.

De kruiswegstaties zijn op leisteen geschilderd in terughoudende tonen afgestemd op de architectuur. Het gebruik van een zuigende ondergrond zoals leisteen, zorgt ervoor dat het bindmiddel van de olieverf inzinkt waardoor de schildering mat van karakter wordt. Dit effect was wenselijk wanneer bijvoorbeeld het uiterlijk van een fresco of muurschildering nagestreefd werd, iets dat heel gangbaar was in deze periode. Ook typerend voor de monumentale wandkunst is de saamhorigheid met de architectuur.

Niet alleen de kleuren, maar ook de glansgraad en ‘rauwheid’ van het materiaal zijn allemaal op elkaar afgestemd. De staties vormen tezamen met de architectuur en materiaal van het gebouw één ensemble. Zo zijn ook alle kopse kanten van de leistenen in aarderood geschilderd. Deze kleur komt terug in decoratieve randen en omkaderingen in de bakstenen muren door de gehele kerkzaal.

De kleuren die Bleys voor het werk heeft gebruikt, sluiten dus aan bij de kleuren van de architectuur. De stijl en de kleurovereenkomsten met de architectuur zijn typerend voor monumentale kunstwerken uit de late 19e eeuw, begin 20e eeuw.

Door misinterpretatie van deze kunststroming zijn tijdens de eerste restauratie keuzes gemaakt waardoor de waarde en stijl van deze kunst uit het oog is verloren. Zo was aangenomen dat de kleuren vervaagd zouden zijn waardoor de staties grauw oogden. De kruiswegstaties zijn vervolgens geheel overschilderd in felle kleuren.

Deze overschilderingen zijn door mij in 2015 weer ongedaan gemaakt. Hiervoor is een speciale oplosmiddel gel samengesteld. Hoewel de staties niet geheel schadeloos zijn gebleven, was de overschildering redelijk goed af te nemen. Het verwijderen geschiedt met de uiterste zorg en met chemicaliën waarvan getest is dat het de originele olieverflaag ongedeerd laat. Daarna is heel terughoudend geretoucheerd en alleen daar waar originele verf verloren is gegaan. De intenties van de kunstenaar worden ten alle tijden gerespecteerd zodat het cultureel erfgoed voor de toekomst bewaard zal blijven.

Hervormd Burgerweeshuis Rotterdam

De kleuren en hun verhaal in het Hervormd Burgerweeshuis Rotterdam, kleurhistorisch onderzoek en advies wandafwerking 2016-2017

Historische context
Het Hervormd Burgerweeshuis is rond 1762 gebouwd als woonhuis. Tot die periode werden op grote schaal wandtapijten en goudleer als behangsels toegepast en raakt in de loop van de 18de -eeuw het bepleisteren van muren volledig uit de mode. Uit het archief is bekend dat ook in de kamers aan de Voorhaven gobelins (geweven wandtapijten) en goudleer hebben gehangen. De raggels aan het metselwerk voor het bevestigen van de betengeling waren hiervoor nog aanwezig. In 1880 zijn de gobelins en het goudleer verkocht om de uitbouw voor het weeshuis te bekostigen. De lambrisering in het Burgerweeshuis is van latere datum, maar het is aannemelijk dat het goudleer en de gobelins in een betimmering waren opgenomen.

De wandbekleding
Een van de belangrijkste kenmerken van interieurs in deze periode is de eenheid. Vanaf de tweede helft van de 17de -eeuw streefde men naar samenhang en dit heeft zich de gehele 18de -eeuw voortgezet. Het toepassen van een zorgvuldig geselecteerde wandbekleding in de oude vertrekken aan de Voorhaven, doet recht aan deze historische visie.

Voor de wand met dubbele paneeldeur is gekozen voor een Italiaanse wandbekleding uit de Colony Wallpaper Collection. Deze collectie is geïnspireerd op historische ontwerpen uit archieven gecombineerd met moderne materialen. Deze wandbekleding trekt alle kleuren in de ruimte naar elkaar toe en schept evenwichtig en eenheid. De drager heeft een structuur waardoor het effect van een geweven patroon wordt verkregen zoals de uitstraling van een traditioneel wandtapijt. Door de bekleding juist op deze wand toe te passen zijn de deuren in een historische context geplaatst, een eerbetoon aan een van de oudste onderdelen van het voormalig woonhuis. De muur met dubbele deur fungeert als het ware als een historisch statement.

Kleurhistorisch onderzoek
In juli 2016 is kleurhistorisch onderzoek verricht. Het eerste afwerkstadium in de oude vertrekken is een crèmekleurige grondering met daarop een grijze voorbewerkingslaag en een donkergroene afwerkverflaag die het pigment groene aarde bevat. Deze kleur is gereconstrueerd. Op de later gedateerde lambrisering in de voorkamer is gekozen voor een afwijkende kleur die past in het kleurbeeld. Deze latere wijziging in het interieur wordt op deze manier benadrukt en geeft een moderne uitstraling.

In de gang is het 18de –eeuwse pigment Pruisisch blauw aangetroffen. Ook deze kleur is gereconstrueerd evenals de koele grijstonen op het fraai gedecoreerde stucwerk. Op de voordeur is een nieuwe eikenhout imitatie aangebracht die verwijst naar de 19de –eeuwse afwerking toen het woonhuis de functie van een weeshuis kreeg. Ook het nieuwbouw gedeelte waarvoor de Rotterdamse architect Cornelis Hoogeveen in 1923 opdracht kreeg voor de uitbreidingsplannen, is in de oorspronkelijke kleurstelling teruggebracht. Enkele paneeldeuren zijn gereconstrueerd en de terazzo vloer is hersteld. De verlichting is geleverd door Art deco Style & Light.

Het project is uitgevoerd in opdracht van Stadsherstel Historisch Rotterdam N.V.

Restauratie Jugendstil kamer

Voor een particuliere opdrachtgever heb ik een kamer met prachtige Jugendstil schilderingen op plafond en deurpanelen gerestaureerd. De schilderingen waren in slechte conditie. De verflaag was gedelamineerd (losgelaten) van de houten drager waardoor het hele oppervlak was bedekt met losse verfschollen. Ook waren vanwege krimp en uitzetting van het hout de deurpanelen gescheurd. De losse verf is geconsolideerd (opnieuw gehecht met de drager) en de panelen weer met elkaar verlijmd. De naad is gevuld en op niveau gebracht, waarna deze op kleur zijn geretoucheerd, evenals de lacunes die waren ontstaan doordat enkele losse verfschollen verloren zijn gegaan. De kastdeuren, de entreedeur en het plafond zijn in ere hersteld.

Kleurhistorisch onderzoek kruiswegstaties ’s Heerenberg

Voorafgaand aan de restauratie is in mei 2013 kleurhistorisch onderzoek verricht aan de wit geschilderde terracotta afbeeldingen in de kruiswegstaties. In de loop der jaren zijn, vanwege onderhoud of om het op te frissen, diverse nieuwe verflagen aangebracht, waardoor de staties nu zijn bedekt met een dik verflagenpakket. De onderzoeksvraag was: zijn de afbeeldingen altijd beschilderd geweest en zo ja, in welke kleurstelling. Op verschillende plaatsen in het verflagenpakket zijn met een chirurgische scalpel vensters gemaakt om zo de originele kleurafwerking vrij te leggen en te kunnen onderzoeken. Ook zijn er minuscule verfmonsters genomen om de verflaagopbouw onder de microscoop te kunnen bestuderen. De verfmonsters zijn ingebed in een polyester hars waarna dit harsblokje aan de kopse kant werd geslepen zodat een verfdwarsdoorsnede van de verflagen ontstond. Zo kon iedere verflaag onder de microscoop worden bestudeerd middels opvallend gepolariseerd licht, ultraviolet-licht en gereflecteerd licht. In het archief van de Duitse Jezuïeten in München zijn tevens zwart-wit foto’s aangetroffen. Middels het microscoop onderzoek, het archiefonderzoek en het kleuronderzoek in situ, kon worden bevestigd dat de staties in originele verschijning gedeeltelijk verguld zijn geweest met een laagje bladgoud. Alle halo’s en een gedeelte van de achtergrond waren oorspronkelijk verguld. Voor elke kruiswegstatie zijn van deze vondst reconstructies gemaakt. Ik heb geadviseerd over het terugbrengen van de verguldingen en heb daarbij werktekeningen gemaakt, zodat de staties weer in hun oorspronkelijke glorie te bewonderen zijn. Lees meer: www.berghapedia.nl

Kleur- en interieuradvies Psychologenpraktijk Rotterdam

Voor het Rijksmonumentale pand aan de Schiekade in Rotterdam, kregen wij de opdracht om een psychologenpraktijk in te richten. Het pand is gebouwd in 1896 naar ontwerp van de Rotterdamse architect P.G. Buskens. Het kleurhistorisch onderzoek aan het interieur en exterieur in opdracht van Stadsherstel Historisch Rotterdam eerder dat jaar, is de basis geweest voor het advies. De nieuw gestucte wanden zijn in een warm grijs geschilderd en past bij het historisch aangetroffen palet van grijsgeel en grijsgroen. Alleen een set fauteuils met bijzettafel en een bureau waren in de praktijk, bestaande uit drie kamers, aanwezig. Na het inventariseren van de wensen hebben wij een ontwerp gemaakt met als resultaat heel verschillende kamers.

In de voorkamer zijn lichte kleuren, een sober, strak en moderne sfeer de inspiratie geweest. de strakke zwevende kastenwand is in de kleur van de muur geschilderd. Een gravure uit 1844 van Marinus Kuytenbrouwer is op twee panelen gedrukt en vormt de decoratie in de zithoek. De gravure toont op de voorgrond een boom met een kronkelend pad dat aan de horizon verdwijnt. Er is een vrouw te zien die het pad beloopt en iets op haar rug sjouwt. De prent kan een symbolische verwijzing zijn naar het levenspad en het dragen van een last op de rug. Een toepasselijke prent voor de psychologenpraktijk die bovendien past in het negentiende-eeuwse pand. De randen van de panelen zijn felrood geschilderd en zijn het subtiele kleuraccent in de strakke ruimte. Het komt ook terug in snoeren van de lampen.

De achterkamer is huiselijk ingericht. Een antieke ladekast en een vloerkleed met stilleven van bloemen zorgen voor de sfeer in deze ruimte. Voor de schoorsteenmantel is gekozen voor een moderne zijde-imitatiebehang, een stofuitdrukking die past in de historische tijd van eerlijke en natuurlijke materialen. Het patroon is subtiel en speelt met het mooie lichtinval in de kamer.

Zie de voor en na foto’s voor het prachtige resultaat! Wil je ook een advies voor de inrichting van je werkruimte of huis? Neem dan contact op en wij komen vrijblijvend een kijkje nemen!